İşten Çıkış Kodunun Gerçeğe Aykırı Bildirilmesi Nedeniyle Açılan Tespit ve Düzeltme Davası

İş sözleşmesinin sona ermesiyle birlikte işveren tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirilen işten ayrılış kodu, çalışanın çalışma hayatındaki kayıtları bakımından önemli sonuçlar doğurabilmektedir. Bu nedenle, iş sözleşmesinin gerçek sona erme nedeni ile SGK’ya bildirilen işten ayrılış kodunun birbirinden farklı olması halinde çalışanın hukuki yollarla bu durumun düzeltilmesini talep etmesi mümkündür.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 11.09.2023 tarihli ve 2023/14655 Esas, 2023/11628 Karar sayılı kararı da bu konu bakımından önemli bir değerlendirme içermektedir.

Uyuşmazlığın Konusu

Somut olayda işçinin iş sözleşmesi işveren tarafından sona erdirilmiş ve SGK’ya önce 50 kodu, daha sonra yapılan itiraz üzerine ise 49 kodu bildirilmiştir.

Kod 49, işçinin kendisine verilen görevleri, yapılan hatırlatmalara rağmen yerine getirmemekte ısrar etmesi nedeniyle iş sözleşmesinin sona erdirildiğini ifade etmektedir.

İşçi ise söz konusu bildirimin gerçeği yansıtmadığını, bu kodun çalışma hayatındaki sicilini olumsuz etkilediğini ve ileride iş bulma sürecinde aleyhine sonuçlar doğurabileceğini ileri sürerek işten ayrılış kodunun düzeltilmesini talep etmiştir.

Dosyada ayrıca işçi ile işveren arasında arabuluculuk anlaşması yapılmış ve işçiye kıdem ve ihbar tazminatı ödenmesi konusunda anlaşmaya varılmıştır. Bu husus, işveren tarafından gerçekleştirilen feshin haklı nedene dayanmadığı yönündeki değerlendirmede önem taşımıştır.

Yargıtay’ın Değerlendirmesi

Yargıtay, işten ayrılış kodunun düzeltilmesine ilişkin davalarda işçinin güncel hukuki yararının bulunup bulunmadığının somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Somut olayda işçiye kıdem ve ihbar tazminatı ödenmesi konusunda anlaşmaya varılmış olması nedeniyle, işçinin aynı uyuşmazlık bakımından ayrıca işe iade veya işçilik alacaklarına ilişkin bir dava yoluyla sonuca ulaşması mümkün değildir.

Bununla birlikte SGK’ya bildirilen işten ayrılış kodunun işçinin çalışma hayatını olumsuz etkileyebileceği ileri sürülmüş ve bu durumun düzeltilmesi bakımından işçinin güncel hukuki yararının bulunduğu kabul edilmiştir.

Yargıtay’ın değerlendirmesine göre, işveren tarafından SGK’ya bildirilen kodun fiili fesih durumuyla uyumlu olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.

İşten Çıkış Kodu 49 Yerine Kod 04 Olarak Düzeltilmiştir.

Somut olayda işverenin işçiye kıdem ve ihbar tazminatı ödemeyi kabul etmiş olması ve feshin haklı nedene dayanmadığının kabul edilmesi karşısında, fiili duruma uygun işten ayrılış kodunun 04 olması gerektiği değerlendirilmiştir.

Kod 04, belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshedilmesini ifade etmektedir.

Bu doğrultuda işçinin SGK işten ayrılış kodunun 49’dan 04’e değiştirilmesine karar verilmiş ve Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararı Yargıtay tarafından onanmıştır.

Dava SGK’ya Karşı mı Açılmalıdır?

Kararın dikkat çeken bir diğer yönü, davanın muhatabına ilişkindir.

İşten ayrılış kodunun işveren tarafından SGK’ya bildirildiği dikkate alındığında, somut olayda SGK yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

Buna karşılık işveren yönünden dava kabul edilmiş ve işveren tarafından bildirilen işten ayrılış kodunun fiili fesih durumuna uygun şekilde düzeltilmesine hükmedilmiştir.

İşten Çıkış Kodu Neden Önemlidir?

İşten ayrılış kodu, yalnızca SGK kayıtlarında yer alan teknik bir bilgi olarak değerlendirilmemelidir. İş sözleşmesinin hangi nedenle sona erdiğini gösteren bu kayıt, çalışanın iş hayatındaki sicili ve bazı sosyal güvenlik hakları bakımından önem taşıyabilir.

Özellikle işveren tarafından işçiye yüklenen bir kusur veya haklı fesih nedeni bulunduğu izlenimini oluşturan bir kodun, gerçekte yaşanan fesih süreciyle örtüşmemesi halinde işçinin bu kaydın düzeltilmesini istemesi gündeme gelebilir.

Bu nedenle işten ayrılış kodunun gerçeğe uygun olarak bildirilmesi, hem işçinin haklarının korunması hem de SGK kayıtlarının gerçek fesih nedenini yansıtması bakımından önemlidir.

Sonuç

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin söz konusu kararı, işten ayrılış kodunun gerçeğe aykırı bildirilmesi halinde, somut olayın koşullarına göre işçinin kodun düzeltilmesi için tespit davası açabileceğini ortaya koymaktadır.

Özellikle işçi ile işveren arasında kıdem ve ihbar tazminatlarının ödenmesi konusunda anlaşmaya varılmış ve buna rağmen SGK’ya bildirilen işten ayrılış kodu fesih gerçeğiyle örtüşmüyorsa, işçinin kodun düzeltilmesini istemekte hukuki yararının bulunabileceği kabul edilmektedir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi
E. 2023/14655 – K. 2023/11628
Karar Tarihi: 11.09.2023