Velayet Düzenlemesinde Mahkemenin Dikkate Aldığı Kriterler

Velayet düzenlemesinde tek ölçüt, çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme, ebeveynlerin talepleri veya beklentilerinden bağımsız olarak çocuğun fiziksel, duygusal ve sosyal gelişimi açısından en uygun ortamı sağlayacak düzenlemeyi araştırır.

Mahkemenin Değerlendirdiği Başlıca Kriterler

• Çocuğun yaşı ve ihtiyaçları: Küçük yaştaki çocuklarda anne bakımının önemi gözetilse de bu tek başına belirleyici değildir; her ebeveynin fiilen sağlayabildiği bakım kalitesi incelenir.
• Ebeveynlerin barınma, ekonomik ve sosyal koşulları: Çocuğun düzenli bir yaşam sürdürebileceği istikrarlı bir ortam aranır.
• Ebeveynin çocukla ilişkisi ve ilgisi: Çocuğun günlük hayatına fiilen katılım, okul ve sağlık takibi gibi hususlar değerlendirilir.
• Çocuğun görüşü: Belirli bir olgunluğa ulaşmış çocuğun görüşü, yaşı ve idrak düzeyine uygun şekilde dinlenir; ancak tek başına bağlayıcı değildir.
• Kardeşlerin bir arada tutulması ilkesi: Mümkün olduğunca kardeşlerin ayrı velayet düzenlemelerine tabi tutulmaması tercih edilir.
• Sosyal inceleme raporu: Mahkeme, gerekli gördüğünde uzman pedagog veya sosyal çalışmacı aracılığıyla aile içi ortamı yerinde inceleterek rapor alır.

Ortak Velayet Uygulaması

Türk hukukunda evlilik birliği süresince velayet ortak kullanılır. Boşanma sonrasında ise kural olarak velayet ebeveynlerden birine verilir; ancak tarafların anlaşması ve çocuğun yararına olması halinde mahkemeler ortak velayete de hükmedebilmektedir. Ortak velayetin uygulanabilmesi için ebeveynler arasında asgari bir iletişim ve iş birliğinin bulunması beklenir.

Velayetin Değiştirilmesi

Velayet, kesin hükümle sonuçlanmış olsa dahi durumun değişmesi halinde (velayet kendisine verilen ebeveynin çocuğun bakımını ihmal etmesi, sağlık sorunu, yerleşim yeri değişikliği gibi) yeniden dava konusu yapılabilir. Bu tür davalarda da temel ölçüt yine çocuğun üstün yararıdır.