TTK m. 926, Taşıma İşleri Komisyoncusu Taşımayı Üstlenirse Sorumluluğu Değişir mi?

Taşıma İşleri Komisyoncusu Taşımayı Üstlenirse Ne Olur?

Taşıma işleri komisyoncusu, kural olarak eşyanın bir yerden başka bir yere taşınmasını organize eden, taşıma sürecinin yürütülmesine aracılık eden kişidir. Ancak komisyoncu, eşyanın taşınmasını bizzat üstlenmeyi de tercih edebilir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 926. maddesi, bu durumda uygulanacak hukuki esasları düzenler. Komisyoncu taşıma işini üstlendiğinde, taşımadan doğan hak ve yükümlülükler bakımından taşıyıcı veya taşıyan sayılır. Ayrıca kendi komisyon ücretinin yanında olağan taşıma ücretini de talep edebilir.
Kısacası, taşıma işini üstlenen komisyoncu yalnızca organizasyon hizmeti sunan kişi olarak kalmaz; taşıyıcının hak ve yükümlülüklerini de üstlenir.

Örnekle açıklayalım.

Bir şirket, 100 palet ürününü İstanbul’dan Ankara’ya göndermek istemektedir. Taşıma işleri komisyoncusu, uygun taşıyıcıyı bulup taşıma sürecini organize edebileceği gibi, taşımayı bizzat üstlenmeyi de seçebilir.
İkinci durumda komisyoncu, TTK m. 926 uyarınca taşıma ilişkisinden doğan hak ve yükümlülükler bakımından taşıyıcı veya taşıyan sayılır. Dolayısıyla taşıma sürecinde ortaya çıkan bir hasar veya teslim yükümlülüğüne ilişkin uyuşmazlıkta sorumluluğu, yalnızca taşıma organizasyonu yapmış olması üzerinden değerlendirilemez.

Komisyoncu hangi ücretleri talep edebilir?

TTK m. 926, taşıma işini üstlenen komisyoncuya iki ayrı ücret talep etme imkânı tanır:

• Komisyon ücreti: Komisyoncunun kendi faaliyeti için talep ettiği ücret.
• Olağan taşıma ücreti: Üstlenilen taşıma işi karşılığında talep edilebilen taşıma ücreti.
  Böylece komisyoncu, taşıma işini üstlenmesi hâlinde yalnızca komisyon faaliyetine ilişkin ücretini değil, kanunda belirtilen koşullarla olağan taşıma ücretini de isteyebilir.

Sonuç

TTK m. 926'nın temel amacı, taşıma işini bizzat üstlenen komisyoncunun hukuki konumunu açıklığa kavuşturmaktır. Komisyoncu bu hakkını kullandığında, taşımadan doğan hak ve yükümlülükler bakımından taşıyıcı veya taşıyan sayılır ve kendi faaliyet ücretinin yanı sıra olağan taşıma ücretini de talep edebilir.
Taşıma hukukunda belirleyici ayrım şudur: Taşımayı organize etmek başka, taşımayı bizzat üstlenmek başkadır; ikinci durumda komisyoncunun hukuki sorumluluğu da değişir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlıklarda hukuki değerlendirme, sözleşme hükümleri ve ilgili mevzuat çerçevesinde yapılmalıdır.
Av. Beyza ÇAKAR